పశ్చిమాసియా చిచ్చు - భారత్‌కు అగ్నిపరీక్ష

పశ్చిమాసియాలో ఇరాన్ చుట్టూ ముదురుతున్న యుద్ధ మేఘాలు కేవలం ఆ ప్రాంతానికే పరిమితం కావు. ప్రపంచ రాజకీయ పటంలో ఒక కీలక మలుపుగా మారబోతున్న ఈ ఉద్రిక్తతలు, భారత్ వంటి ఎదుగుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉంది. దశాబ్దాలుగా రగులుతున్న ఇరాన్-ఇజ్రాయెల్ వైరం ఇప్పుడు ప్రత్యక్ష దాడుల స్థాయికి చేరడం అంతర్జాతీయ సమాజాన్ని ఉలిక్కిపడేలా చేస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో, అగ్రరాజ్యాల పంతాల మధ్య చిక్కుకున్న భారత్ తన జాతీయ ప్రయోజనాలను ఎలా కాపాడుకుంటుందనేది ఇప్పుడు మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్న.

​చమురు సెగ.. ద్రవ్యోల్బణ భయం

​భారతదేశం తన చమురు అవసరాల కోసం సింహభాగం మధ్యప్రాచ్యంపైనే ఆధారపడి ఉంది. యుద్ధం గనుక తీవ్రమైతే, ప్రపంచ వాణిజ్యానికి గుండెకాయ వంటి 'హార్ముజ్ జలసంధి' (Strait of Hormuz) మూతపడే ప్రమాదం ఉంది. అదే జరిగితే అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడిచమురు ధరలు బ్యారెల్‌కు 100 డాలర్లు దాటడం ఖాయం. ఇది దేశీయంగా రవాణా ఖర్చులను పెంచి, సామాన్యుడి నడ్డి విరిచేలా ద్రవ్యోల్బణాన్ని (Inflation) పెంచుతుంది. రూపాయి విలువ పతనం కావడం వల్ల దిగుమతులు ప్రియమవ్వడమే కాకుండా, విదేశీ మారక నిల్వలపై తీవ్ర ఒత్తిడి పడుతుంది.

​వ్యూహాత్మక పెట్టుబడుల భవితవ్యం

​ఇరాన్‌లోని చాబహార్ ఓడరేవు భారత్‌కు కేవలం ఒక వ్యాపార కేంద్రం మాత్రమే కాదు; అది ఆఫ్ఘనిస్తాన్ మరియు మధ్య ఆసియా దేశాలకు భారత్ నిర్మించుకున్న ఒక వ్యూహాత్మక ద్వారం. పాకిస్థాన్‌ను దాటుకుని వెళ్లే ఈ మార్గం యుద్ధం వల్ల స్తంభించిపోతే, భారత్ గత దశాబ్ద కాలంగా చేసిన కృషి, పెట్టిన పెట్టుబడులు బూడిదలో పోసిన పన్నీరు అయ్యే అవకాశం ఉంది. అలాగే, రష్యాతో అనుసంధానించే 'నార్త్-సౌత్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కారిడార్' (INSTC) కల కూడా ప్రశ్నార్థకంగా మారుతుంది.

​ప్రవాసుల భద్రత - ఒక మానవీయ సంక్షోభం

​దాదాపు 90 లక్షల మంది భారతీయులు మధ్యప్రాచ్యంలో జీవనోపాధి పొందుతున్నారు. వీరు పంపే నిధులు (Remittances) భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముక వంటివి. ఒకవేళ యుద్ధం పూర్తిస్థాయిలో సంభవిస్తే, వారి భద్రత మరియు స్వదేశానికి తరలింపు (Evacuation) ప్రభుత్వానికి పెను సవాలుగా మారుతుంది. గతంలో 'ఆపరేషన్ గంగ' లేదా 'ఆపరేషన్ కావేరి' వంటివి చేపట్టినప్పటికీ, ఇంత భారీ సంఖ్యలో ఉన్న ప్రజలను తరలించడం భౌగోళికంగా మరియు ఆర్థికంగా భారత్‌కు అగ్నిపరీక్షే.

​దౌత్య నీతికి సవాలు

​భారత్‌కు అటు ఇజ్రాయెల్‌తో రక్షణ సంబంధాలు, ఇటు ఇరాన్‌తో చారిత్రక బంధం ఉన్నాయి. అమెరికా ఒత్తిడిని తట్టుకుంటూనే ఇరాన్‌తో సంబంధాలను కాపాడుకోవడం భారత్ అనుసరిస్తున్న 'వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తి' (Strategic Autonomy) కి నిదర్శనం. కానీ, యుద్ధం ఒక యుద్ధ భూమిని సృష్టించినప్పుడు, తటస్థంగా ఉండటం రోజురోజుకూ కష్టతరం అవుతుంది. భారత్ తన దౌత్య నైపుణ్యాన్ని ఉపయోగించి 'శాంతిదూత'గా వ్యవహరించాల్సిన సమయం ఇది.

​ముగింపు

​యుద్ధం ఏ సమస్యకూ పరిష్కారం కాదు; అది కొత్త సమస్యలకు బీజం వేస్తుంది. పశ్చిమాసియాలో శాంతి నెలకొంటేనే భారత అభివృద్ధి సుస్థిరంగా ఉంటుంది. ప్రస్తుత ఉద్రిక్తతల దృష్ట్యా, భారత్ ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన మార్గాలను వెతుక్కోవడంతో పాటు, తన దౌత్య బలాన్ని ఉపయోగించి ఉద్రిక్తతలను తగ్గించేందుకు అంతర్జాతీయ వేదికలపై చురుకైన పాత్ర పోషించాలి. ఆయుధాల మోత ఆగకపోతే, దాని ప్రతిధ్వని భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై సుదీర్ఘకాలం వినిపిస్తూనే ఉంటుంది.

.. BSS ప్రసాద్